Świat istot, zarówno rzeczywistych, jak i tych, które pojawiły się w snach i mitach, jest pełen kształtów, które zadziwiają, śmieszą, czasem straszą, a nierzadko po prostu wprawiają w zakłopotanie. Cóż bowiem oznacza „dziwny wygląd”? To tylko kategoria stworzona przez nas, ludzi, zapatrzonych w samych siebie, przywykłych do znajomej formy twarzy, dłoni i proporcji ciała. A przecież dziwność w świecie zwierząt i istot mitycznych jest bardziej regułą niż wyjątkiem.
Wystarczy spojrzeć na głębie oceanów – tam mieszkają stworzenia, które wydają się być ulepione z fragmentów koszmaru i bajki jednocześnie. Żabnica, zwana anglerfish, z latarnią zwisającą z czoła, przypomina karykaturę, a jednocześnie jest mistrzynią polowania. Konik morski, stojący w wodzie pionowo jak miniaturowy rycerz, wydaje się bardziej rzeźbą niż zwierzęciem. Jeszcze dalej, w głębinach, spotkać można przezroczyste meduzy, pulsujące jak serca wykonane ze światła. Czy są dziwne? Tak. Ale w swej dziwności doskonałe.
Mitologia również obfituje w istoty, które swoją formą wymykają się rozumowi. Chimera – z głową lwa, ciałem kozy i ogonem węża – była dziwnością w czystej postaci. Syreny, które czasem miały rybi ogon, a czasem ptasie skrzydła, są uosobieniem marzenia, by połączyć to, co nieprzystające. Minotaur, potomek Pazyfae i byka, stał się symbolem cierpienia i obcości – pół człowiek, pół zwierzę, uwięziony w labiryncie.
A jednak dziwność to nie zawsze brzydota ani groza. Bywa zachwytem. Wyobraźmy sobie ptaka rajskiego, którego pióra układają się w krąg świetlisty, przypominając aureolę – jakby natura sama chciała stworzyć anioła z piór. Albo aksolotla, uśmiechniętego płaza z wiecznie młodzieńczymi skrzelami, który budzi w nas coś między rozczuleniem a niepokojem.
Przegląd wybranych dziwnych istot z tego świata
| Zwierzę | Pochodzenie | Opis | Cechy szczególne |
|---|---|---|---|
| Axolotl | Meksyk | „Wieczna larwa” salamandry, żyjąca w wodzie | Zdolność regeneracji kończyn i organów |
| Okapi | Afryka (Kongo) | Przypomina skrzyżowanie żyrafy i zebry | Długie, chwytné języki; ukryty tryb życia |
| Narwal | Arktyka | „Jednorożec morski” z długim spiralnym kłem | Kieł to przerośnięty ząb czuciowy |
| Kiwi | Nowa Zelandia | Nielotny ptak o długim dziobie | Składa największe jaja względem masy ciała |
| Platypus (dziobak) | Australia | Ssak z dziobem kaczki i ogonem bobra | Składa jaja, samce mają jadowite ostrogi |
| Saola | Laos, Wietnam | „Azjatycki jednorożec”, rzadki antylopowaty | Ekstremalnie rzadkie obserwacje w naturze |
| Proboscis monkey (nosacz) | Borneo | Małpa z ogromnym nosem | Nośny głos, charakterystyczny wygląd |
| Blobfish | Głębokie wody Australii | Ryba o galaretowatym ciele | Wygląda „dziwnie” na powierzchni, w głębinach normalna |
Dziwność form bywa przedziwnym zwierciadłem, w którym widzimy własne lęki i nadzieje. Czasem w krzywym dziobie pelikana odnajdujemy śmieszność, w oczach ryby głębinowej – grozę, w skrzydłach nietoperza – złowieszczy znak nocy. Ale to my nadajemy znaczenia. Dla samych istot dziwność nie istnieje – one po prostu są.
Patrzę na ich kształty z nabożnym podziwem. Bo dziwność to nic innego jak bogactwo formy. To przypomnienie, że życie nie zna jednej twarzy i nie poddaje się naszym schematom piękna. I jeśli kiedykolwiek spotkasz na swej drodze stworzenie, które wyda ci się „dziwne”, spróbuj zamiast śmiechu czy odrazy pomyśleć: oto kolejny cud życia, kolejna pieśń natury, wyśpiewana w tonacji, której jeszcze nie znasz.
