Mrówki kojarzą się z niezmordowanym marszem po ziemi, ale systematycznie należą do rzędu błonkoskrzydłych (Hymenoptera) – tej samej grupy choćby co pszczoły i osy. Skrzydła więc mają. Tyle że tylko w określonym momencie życia i tylko u części osobników.
Kto w mrowisku ma skrzydła?
W typowej kolonii skrzydlate są wyłącznie osobniki rozrodcze:
- młode królowe (samice płodne),
- samce.
Robotnice – czyli bezpłodne samice wykonujące całą codzienną pracę – skrzydeł nie mają.
Skrzydła pojawiają się w czasie tzw. rójki, czyli lotów godowych. Wiele gatunków w Europie, np. Lasius niger, odbywa takie masowe loty w ciepłe, wilgotne dni lata. W powietrze wzbija się wtedy jednocześnie tysiące osobników z wielu gniazd.
Niektórzy myślą, że to jakiś odrębny gatunek mrówek – mrówki latające!
Po co mrówkom skrzydła?
Lot godowy ma dwa główne cele:
- wymieszanie genów między koloniami,
- założenie nowych gniazd daleko od miejsca urodzenia.
Samce żyją krótko – ich zadaniem jest zapłodnić królową. Po kopulacji zwykle szybko giną.
Królowe natomiast wracają na ziemię i zaczyna się najistotniejszy moment ich życia. Dla niego zostały stworzone.
Co dzieje się ze skrzydłami królowej?
Po zapłodnieniu młoda królowa:
- ląduje,
- odłamuje sobie skrzydła.
Nie jest to metafora. Skrzydła odrywają się w specjalnie przystosowanych miejscach osłabienia u nasady. Często królowa pomaga sobie odnóżami. Po ich odrzuceniu pozostają małe blizny na tułowiu.
Dlaczego je traci?
- Skrzydła przestają być potrzebne – nowa kolonia zaczyna się pod ziemią.
- Ich utrzymanie kosztowałoby energię.
- Duży, uskrzydlony owad byłby bardziej narażony na drapieżniki.
Odrzucenie skrzydeł to całkowita zmiana funkcji pełnionej przez owada: z osobnika latającego do osiadłej „matki-założycielki”.
Krótki, ale burzliwy żywot skrzydlatych samców
Samce skrzydeł nie zrzucają, bo zazwyczaj nie dożywają chwili, w której byłoby to potrzebne. Ich rola kończy się po zapłodnieniu.
Dlaczego robotnice nigdy nie mają skrzydeł?
Robotnice rozwijają się z zapłodnionych jaj, ale w warunkach, które hamują rozwój cech rozrodczych i skrzydeł. To efekt działania feromonów królowej i specyficznej diety larw.
Kolonia inwestuje w skrzydła tylko wtedy, gdy produkuje nowe pokolenie rozrodcze.
Poznaj inne ciekawostki o mrówkach!
Krótki epizod lotu
W życiu mrówki skrzydła są więc epizodem. Przez niemal całe istnienie kolonii widzimy wyłącznie bezskrzydłe robotnice. Ale raz w roku, gdy warunki są odpowiednie, nad miastami i łąkami pojawia się chmura skrzydlatych mrówek – znak, że kolonie próbują się rozmnożyć.
Potem skrzydła opadają na ziemię jak niepotrzebne już drzewom liście. A pod nią zaczyna się nowe mrowisko.
