Figurki jednorożca

Zanim trafił na półki z zabawkami, jednorożec był postacią z legend i traktatów przyrodniczych. W średniowiecznych bestiariuszach opisywano go jako dzikiego konia z jednym spiralnym rogiem, który mógł oczyścić wodę i zabić truciznę.

Dla ludzi tamtej epoki jednorożec był symbolem czystości, niewinności i boskiej mocy. W sztuce chrześcijańskiej pojawiał się obok Maryi, jako alegoria dziewictwa, a jego wizerunki zdobiły tkaniny, freski i rzeźby.

Pierwsze figurki jednorożców

Najstarsze przedstawienia jednorożców znajdowano już w starożytnych Indiach i Persji – tam jednak nie był to koń, lecz antylopa lub byk z jednym rogiem. Dopiero średniowieczna Europa nadała mu końską postać, a wraz z nią przyszły pierwsze figurki – z drewna, kości słoniowej i kamienia.

Były to amulety, mające przynosić szczęście i chronić przed chorobami. Czasem władcy trzymali w skarbcach tzw. „róg jednorożca”, którym w rzeczywistości była… kły narwala z Arktyki.

Jednorożec w sztuce i rzemiośle

Od renesansu do XIX wieku figurki osobliwych koni z rogiem pojawiały się w rzeźbie, porcelanie i biżuterii. Zazwyczaj przedstawiano je w pozycji spoczynku lub galopu, z dumnie uniesioną głową.

W epoce romantyzmu i secesji jednorożec wrócił jako symbol tęsknoty za światem baśni i natury. Figurka z porcelany, srebra czy szkła była ozdobą salonów i bibelotników, ale też manifestem estetycznym – połączeniem sentymentalizmu i marzenia o czystości.

Współczesne figurki jednorożców – od kolekcji po kicz

Współczesny jednorożec przeżył drugie życie w kulturze masowej. Od lat 80. XX wieku pojawia się w filmach, kreskówkach i na kubkach, a jego figurki stały się symbolem fantazji, dziecięcego marzenia i kolorowego eskapizmu.

Dziś produkują je zarówno firmy zabawkarskie (Schleich, Bullyland, CollectA), jak i artyści tworzący ręcznie robione figurki z żywicy czy ceramiki. Wersje kolekcjonerskie potrafią być bogato zdobione brokatem, kryształkami, a nawet pozłacane.

Z drugiej strony, motyw jednorożca wszedł też do popkultury jako ironiczny symbol przesłodzenia i tęczowego kiczu – internet pokochał go jako ikonę memów i gadżetów „z przymrużeniem oka”.

Jednorożec między mitem a zabawką

Figurka jednorożca może być dziecinną zabawką, ale też nośnikiem dawnych symboli. Dla jednych to po prostu pastelowy koń z rogiem, dla innych – metafora czystości, wyobraźni i tego, co nieosiągalne.

W tym sensie jednorożec pozostaje pomostem między światem marzeń a codziennością. Od pradawnych amuletów po kolekcje współczesnych figurek Schleich, ciągle przypomina, że ludzie od zawsze potrzebują odrobiny magii – nawet jeśli ma postać małego, plastikowego stworzenia z brokatową grzywą.

Tabela: ewolucja figurek jednorożców