Trzmielina – piękna trucicielka

Trzmielina — skąd nazwa odzwierzęca, powiązanie z trzmielem, jak to jest po łacinie i w innych językach? Jakie ma trujące i magiczne właściwości?

Krzew o zielonych liściach przebarwiających się jesienią na ognisty czerwony kolor, z charakterystycznymi różowymi torebkami owocowymi otwierającymi się na pomarańczowe nasiona. Kwiaty dyskretne, zielonkawe, a owoce jaskrawe i kuszące. I właśnie stąd jej polska nazwa: trzmielina.

Skąd się wzięła nazwa „trzmielina”?

1. „Trzmielina” — od trzmiela, czyli bzyczącego owadaPolska nazwa „trzmielina” pochodzi od słowa „trzmiel”, oznaczającego bzyczącego owada – trzmiela. Dawne nazwy to „trzmiel” lub „przmiel” lub „przmielina”.

2. Powiązanie z trzmielemEtymologia wskazuje na bezpośrednie pochodzenie od nazwy owada „trzmiel” (bumblebee). Możliwe, że ze względu na to, że kwiaty trzmieliny są odwiedzane przez trzmiele i inne owady zapylające, lub z powodu podobieństwa owoców do owadów w ludowej wyobraźni. Trzmiel to duży, bzyczący owad z rodziny pszczołowatych, a nazwa rośliny nadaje jej „odzwierzęcy” charakter.

3. Jak to jest po łacinie i w innych językach?Łacińska nazwa: Euonymus, od greckich słów „eu” (dobry) i „onoma” (imię), co oznacza „dobre imię” – ironicznie, bo roślina jest trująca.W innych językach: angielski – spindle (od wrzeciona, bo drewno używano do wrzecion); niemiecki – Spindelstrauch; francuski – fusain; hiszpański – bonetero.

4. Związek ze zwierzętami?Nazwa bezpośrednio odnosi się do trzmiela, owada zapylającego, co podkreśla ekologiczne powiązania rośliny ze światem zwierząt.

Jakie ma trujące właściwości?

Trzmielina jest rośliną trującą w całości – zawiera glikozydy nasercowe i alkaloidy. Spożycie owoców czy liści powoduje nudności, wymioty, biegunkę, a w dużych ilościach może prowadzić do zaburzeń pracy serca, drgawek i śmierci. Szczególnie niebezpieczna dla dzieci i zwierząt domowych.

Jakie miało niegdyś zastosowanie magiczne?

W ludowych wierzeniach trzmielina uznawana była za roślinę ochronną, odpędzającą złe moce i fatum. Jej ironiczna nazwa „dobre imię” miała magicznie chronić przed nazywaniem zła. Używano jej w rytuałach przeciw wampirom i czarom, podobno palikami z trzmieliny przebijano wampiry. Była świętą rośliną w niektórych kulturach słowiańskich.

Podsumowanie — co ma trzmiel do trucizny?

Wszystko. Roślina nazwana od bzyczącego owada, z ironicznym „dobrym imieniem” w łacinie, ma bogatą historię jako trucizna i amulet.

To jeden z najpiękniejszych przykładów, jak ludowa nazwa oddaje ekologiczne powiązania rośliny, a za dawnymi wierzeniami kryje się niebezpieczna toksyczność.