Foka szara (Halichoerus grypus) jest jednym z największych gatunków fok północnego Atlantyku i najliczniejszym gatunkiem foki w Morzu Bałtyckim, z populacją szacowaną na dziesiątki tysięcy osobników. Wyróżnia się silnym dymorfizmem płciowym (samce są wyraźnie większe od samic) i dietą opartą głównie na rybach.
Wygląd i budowa
- Samce: 2,3–3,3 m długości, 170–310 kg; samice: 1,8–2,2 m, 100–190 kg.
- Wydłużony pysk, masywna żuchwa, zęby do chwytania śliskiej zdobyczy.
- Samce zwykle są ciemniejsze i bardziej jednolite, samice jaśniejsze, silnie cętkowane.
- Młode rodzą się z białym lanugo (pierwsze futro), tracą je po kilku tygodniach.
Występowanie
- Północny Atlantyk, Morze Północne, Morze Bałtyckie.
- Zasiedla odsłonięte wyspy, skały, piaszczyste łachy używane do linienia i rozrodu.
- Populacja bałtycka genetycznie odróżniana od atlantyckiej.
Zachowanie i ekologia
- Żerowanie głównie na dorszowatych, śledziowatych, łososiowatych; uzupełniająco – na głowonogach.
- Aktywny drapieżnik, poluje przez pościg i wyszukiwanie ofiar od powierzchni wody po strefę przydenną.
- Typowe nurkowania do 30–70 m, z możliwością schodzenia głębiej.
- W okresie rozrodu samce ustanawiają terytoria lęgowe i konkurują o przestrzeń, co prowadzi do częstych zachowań agonistycznych
Rozród
- Okres rozrodu przypada jesienią lub zimą., zależnie od populacji.
- Samica rodzi jedno młode na sezon.
- Laktacja trwa około 2–3 tygodnie.
- Po odstawieniu młode nie przyjmują pokarmu (2-3 tygodnie) – żyją z rezerw energetycznych, zrzucają lanugo i rozpoczynają samodzielne żerowanie.
Znaczenie ekologiczne i status
- Drapieżnik średniego szczebla w strefie przybrzeżnej, wpływa na struktury wiekowe i gatunkowe populacji ryb.
- Globalnie uznawana za gatunek niezagrożony.
- W Bałtyku liczebność była silnie obniżona przez polowania i zanieczyszczenia, obecnie trend wzrostowy.
- W wielu państwach objęta ochroną prawną (częściową lub całkowitą).
Fokarium w Helu prowadzi kompleksową ochronę foki szarej poprzez badania naukowe, rehabilitację osłabionych osobników i program odtwarzania populacji. Wyleczone lub odchowane młode są wypuszczane na wolność, często wyposażone w specjalne nadajniki, które pozwalają monitorować ich wędrówki i zachowanie w Bałtyku.
Sprawdź przy okazji co zrobić, gdy spotkasz fokę na plaży.
