Kiedy dochodzi do zapalenia, naczynia krwionośne w obrębie puszki kopytowej ulegają uszkodzeniu, pojawia się obrzęk, a wewnątrz twardej struktury kopyta wzrasta ciśnienie. Kość kopytowa może się obrócić lub nawet przebić podeszwę, co oznacza koniec aktywności konia, a nierzadko jego życia.
Czym jest ochwat
Ochwat to zapalenie tworzywa kopytowego, czyli tkanki łącznej znajdującej się między kością kopytową a puszką kopyta. Jest to poważna choroba konia, mogąca prowadzić do trwałego kalectwa lub nawet uśpienia zwierzęcia.
W przebiegu ochwatu dochodzi do zaburzenia krążenia krwi w obrębie kopyta (zob. kopyto konia), co powoduje obrzęk i ból. W wyniku zapalenia struktury podtrzymujące kość kopytową ulegają osłabieniu, przez co kość może zmienić swoje położenie – najczęściej obraca się lub zapada w dół.
Przyczyny
Do ochwatu dochodzi wskutek wielu czynników, najczęściej jednak są to błędy żywieniowe lub przeciążenie.
Najczęstsze przyczyny to:
- zbyt bogata w węglowodany pasza (np. nagłe przejedzenie się zbożem, młodą trawą),
- otyłość i zespół metaboliczny koni,
- długotrwałe przeciążenie nóg (np. u koni roboczych, sportowych lub po kontuzji drugiej kończyny),
- powikłania po ciężkich infekcjach lub zatruciach,
- zaburzenia hormonalne (np. Cushing),
- zbyt długie stanie w boksie, brak ruchu, nieprawidłowe werkowanie.
Objawy
Objawy ochwatu są zwykle charakterystyczne i łatwe do zauważenia:
- koń niechętnie się porusza, stoi z wyciągniętymi do przodu przednimi nogami,
- często przenosi ciężar ciała na tylne kończyny,
- kopyta są gorące w dotyku, tętnice przy pęcinach wyraźnie pulsują,
- koń może kłaść się częściej niż zwykle,
- w ostrych przypadkach pojawia się silna kulawizna lub całkowity brak chęci do ruchu.
W badaniach weterynaryjnych potwierdza się ochwat poprzez zdjęcia rentgenowskie kopyt, które pokazują stopień przemieszczenia kości kopytowej.
Leczenie
Leczenie ochwatu zależy od jego przyczyny i stopnia zaawansowania.
Podstawowe działania obejmują:
- natychmiastowe ograniczenie ruchu – koń powinien stać na miękkim podłożu,
- chłodzenie kopyt (zimne okłady lub kąpiele),
- podawanie leków przeciwzapalnych i przeciwbólowych,
- zmianę diety (usunięcie zbóż i pasz wysokowęglowodanowych),
- korekcję kopyt przez doświadczonego kowala – odpowiednie podkowy lub wkładki mogą zmniejszyć nacisk na przednią część kopyta.
W przypadkach przewlekłych konieczna jest stała kontrola weterynarza i kowala, ponieważ deformacje kopyta mogą się utrwalać.
Rokowanie i profilaktyka
Rokowanie zależy od stopnia uszkodzenia struktur kopyta. Przy szybkim rozpoznaniu i odpowiednim leczeniu koń może wrócić do sprawności. Jeśli jednak dojdzie do znacznego obrotu kości kopytowej, rokowanie jest ostrożne lub złe.
Aby zapobiec ochwatowi, należy:
- unikać gwałtownych zmian diety,
- kontrolować masę ciała konia,
- zapewnić mu codzienny ruch,
- regularnie werkować kopyta,
- nie przeciążać zwierzęcia i reagować na pierwsze objawy kulawizny.
W zdrowych kopytach zdrowy koń
Krótko mówiąc: ochwat to poważny stan zapalny kopyta, który wymaga natychmiastowej reakcji. To nie jest „przejściowa kulawizna” – to choroba, która, jeśli zostanie zlekceważona, potrafi zniszczyć konia w kilka dni.
