Choć wygląda niepozornie, piżmak (Ondatra zibethicus) ma swoją wyjątkową wizytówkę – zapach. To średniej wielkości gryzoń z rodziny chomikowatych, który naturalnie występował w Ameryce Północnej, a do Europy trafił na początku XX wieku. W Polsce pojawił się w latach 20., a potem rozprzestrzenił wzdłuż rzek, stawów i jezior. Na pierwszy rzut oka przypomina dużą nornicę albo małego bobra, ale zdradza go sposób życia oraz charakterystyczny aromat.
Piżmowy podpis
Nazwa gatunku nie jest przypadkowa. Piżmak wydziela oleistą substancję o intensywnym, ciężkim zapachu piżma. Służy mu ona do znakowania terytorium oraz przyciągania partnerów w okresie rozrodczym. Dla człowieka woń ta bywa uciążliwa, ale w przeszłości właśnie dzięki niej zwierzę było niezwykle cenione. Piżmo z piżmaków i innych zwierząt o podobnych wydzielinach wykorzystywano bowiem w perfumerii jako utrwalacz zapachów.
Życie nad wodą
Piżmaki są doskonałymi pływakami i większość życia spędzają w wodzie. Budują nory w brzegach rzek i stawów albo wznoszą charakterystyczne kopce z trzciny i mułu. W ich menu dominują rośliny wodne, kłącza, bulwy, ale też młode pędy trzcin i turzyc. Żerują o zmierzchu i w nocy, a w ciągu dnia zwykle kryją się w bezpiecznych norach.
Z powodu swojej żarłoczności i zdolności do szybkiego rozmnażania piżmak uważany jest w Europie za gatunek inwazyjny. Potrafi zniszczyć spore połacie roślinności wodnej, osłabia brzegi rzek, a przy tym konkuruje z rodzimymi gatunkami o siedliska.
Zwierzę o wielu twarzach
Mimo że dziś piżmak budzi mieszane uczucia, jeszcze niedawno był ważnym zwierzęciem gospodarczo. Hodowano go dla futra, a jego mięso trafiało na stoły w niektórych regionach Europy i Ameryki. Z czasem jednak znaczenie gospodarcze spadło, a na pierwszy plan wyszły skutki ekologiczne jego ekspansji.
Aromat, który zostaje w pamięci
Dla przyrodników piżmak pozostaje fascynującym przykładem gatunku, który zrobił w Europie oszałamiającą karierę – od cennego przybysza po niepożądanego intruza. A dla zwykłych ludzi najbardziej charakterystyczne jest to, że choć z wyglądu przypomina poczciwego gryzonia, to zdradza go mocny piżmowy zapach, dzięki któremu trudno go pomylić z kimkolwiek innym. Jak interesujesz się zapachami zwierząt, poznaj zapach konia!
