Na pierwszy rzut oka mogłoby się wydawać, że 220 milionów lat to wystarczająco długo, by kompletnie przemeblować życie na Ziemi. Klimat zdążył kilka razy wywrócić się do góry nogami, kontynenty bawiły się w niekończoną grę w „złącz-rozłącz”, a planeta przeżyła serię spektakularnych katastrof, które zmiotły z powierzchni Ziemi całe gałęzie drzewa życia. A jednak — w tym geologicznym chaosie, wśród wymierań, erupcji i przesunięć płyt tektonicznych — znalazła się garstka gatunków czy rzędów, które najwyraźniej uznały, że skoro ich projekt działa, to nie ma sensu go poprawiać.
Żywe skamieliny
Trwają więc uparcie, niemal niezmienione, jakby czas płynął obok nich, a nie przez nie. To właśnie one: żywe skamieliny, cisi rekordziści przetrwania, którzy z jakiegoś powodu wciąż mają się całkiem nieźle i nie zamierzają zejść ze sceny naturalnej historii.
Latimeria
><(((º>
><(((((º>
Mimo, iż przez naukę spisany na straty, zanim został przypadkowo wyłowione na początku XX wieku, sądzone iż ten gatunek ryby wyginał gdzieś przez siedemdziesięciu milionów lat wraz z dinozaurami. Latimeria zaś postanowiła pokazać środkową kość w płetwie tym wszystkich, którzy w nią nie wierzyli. Mimo dość prostej budowy ciała (struna grzbietowa zamiast kręgosłupa) udało się tej rybie znaleźć dość dobre warunki do przetrwania.
Rekiny

O ile Latimeria jest ostatnim okazem należącym do jednego kladu, o tyle w przypadku rekinów mamy do czynienia z dość zróżnicowanymi zwierzętami. Najstarsi przedstawiciele rekinowatych pojawili się na naszej planecie ok 80 milionów lat temu, ostatni zaś – „tylko” 20 milionów lat temu. Ten przykład łatwiej nam potrafi zrozumieć, jak działa ewolucja. Płaszczak to prymitywny rekin rodem z prehistorii, natomiast rekin biały (jedyny znany żyjący gatunek z rodzaju Carcharodon) – to już w pełni wyspecjalizowany drapieżnik. Ewolucja tak uformowała jego zmysły i kształt, by stał się idealną maszynką do polowania.
Krokodyle

Kolejna dość duża grupa zwierząt, która prawie w niezmienionej wersji istnieje na naszej planecie od ponad dwustu milinów lat. tylko że o ile w przypadku rekinów różnica między „najstarszymi” a „najnowszymi” gatunkami nie są tak diametralne jak w przypadku rekinów. Najdłużej żyjący reprezentanci krokodylów to gawiale. Pierwszy raz swoją łapę postawiły na lądzie ok 80 milionów lat temu, zaś tzw. Krokodyle właściwe pojawiły się ok 20 milinów lat temu. W ciągu tego czasu doszło do zwiększenia przystosowania adaptacyjnego tych gadów. Tylko że w przypadku rekinów doszło do specjalizacji, krokodyle poszły w większą adaptacje.
Żółwie

Ostatnia dość duża grupa zwierząt które są uznawane za tzw. żywe skamieliny, oraz kolejny przykład jak widząc dwa gatunki można zauważyć jak działa ewolucja. Patrzysz na żółwiaka chińskiego później na żółwia żółtego. U tego drugiego, bardziej opływowa skorupa, płetwiaste kończyny. Widać jak powoli budowa ciała się zmienia do morskiego trybu życia.
„Prehistoryczne” rzędy owadów
| Rząd | Szacowany wiek (powstanie) | Przykładowi współcześni przedstawiciele | Uwagi |
|---|---|---|---|
| Collembola (skoczogonki) | ok. 400 mln lat | Skoczogonek pospolity | Jedne z najstarszych sześciokrotnych; technicznie nie owady sensu stricto, ale tradycyjnie w zestawieniach „żywych skamielin”. |
| Archaeognatha (przerzutki) | ok. 390 mln lat | Machilis spp. | Owady pierwotnie bezskrzydłe; wygląd praktycznie niezmieniony od dewonu. |
| Zygentoma (rybiki) | ok. 380 mln lat | Rybik cukrowy | Klasyczny przykład „żywej skamieliny” wśród owadów. |
| Odonata (ważki) | ok. 325 mln lat | Ważka płaskobrzucha | Potomkowie gigantycznych meganeur z karbonu. |
| Orthoptera (prostoskrzydłe) | ok. 300 mln lat | Szarańcza, koniki polne | Budowa ciała zmieniała się niewiele; strategia życia nadal skuteczna. |
| Blattodea (karaczany) | ok. 300 mln lat | Karaczan wschodni | Symboliczne „niezniszczalne” owady — i nie bez powodu. |
| Ephemeroptera (jętki) | ok. 300 mln lat | Jętka jednodniówka | Jedne z najstarszych owadów uskrzydlonych. |
| Hemiptera (pluskwiaki) | ok. 280 mln lat | Mszyce, tarczniki | Ogromna różnorodność, ale rdzeń budowy aparatu gębowego trwa od permu. |
| Coleoptera (chrząszcze) | ok. 280 mln lat | Jelonek rogacz, biegacz | Największy rząd zwierząt na Ziemi; pancerz okazał się genialnym wynalazkiem. |
| Diptera (muchówki) | ok. 240 mln lat | Mucha domowa, komary | Redukcja drugiej pary skrzydeł to ewolucyjny majstersztyk. |
| Lepidoptera (motyle) | ok. 190 mln lat | Rusałka pawik, zawisaki | Stosunkowo „młode”, ale nadal prehistoryczne w skali ewolucji. |
| Hymenoptera (błonkoskrzydłe) | ok. 200 mln lat | Pszczoły, mrówki, osy | Od solitarnych form do superorganizmów — ewolucyjny sukces. |

Spotkaj prawieczną ważkę w „Dziwnym ogrodzie” Mehoffera!

