Wyrażenie oznacza potężny głód albo ogromny apetyt. To przesadnia, której nikt nie traktuje dosłownie. Chodzi o coś tak wielkiego, że aż absurdalnego – zjeść nie tylko konia, ale jeszcze z kopytami, czyli w całości.
To właśnie absurdalność stanowi tu istotę tego zwrotu!
Koń był zwierzęciem wyjątkowym – nie jadło się go na co dzień
Koń z kopytami na talerzu!
W dawnej Polsce koń należał do najcenniejszych zwierząt gospodarskich. Nie tylko wsiadano na niego, ale też pracował w polu, jeździł wozem, służył w wojsku. Jego wartość użytkowa była wysoka, dlatego końskie mięso rzadko trafiało na stół.
Gdy mówiono:
„Jestem tak głodny, że zjadłbym konia z kopytami”,
to podkreślano, że głód jest tak wielki, iż człowiek chwyciłby nawet po coś, czego normalnie się nie je.
Świnię czy krowę jadano regularnie – koń był poza dietą.
Dlatego użycie go w przesadni działało o wiele mocniej.
2. Koń jest duży – hiperbola musi być „kaloryczna”
Do hiperboli wybiera się stworzenia, które robią wrażenie rozmiarem. Koń był większy niż świnia i zdecydowanie większy niż koza czy owca.
Jeśli już przesadzać, to porządnie.
Tak jak mówi się dziś:
- „zjadłbym całą lodówkę”,
- „mógłbym pochłonąć słonia”.
Krowa także jest duża, ale koń ma pewną przewagę…
3. Koń był zwierzęciem szlachetnym, a więc takim „nie do ruszenia”
W kulturze europejskiej koń miał status stworzenia szczególnego – symbol wojny (koń wojenny), wolności, pracy (koń pociągowy) , towarzysza człowieka (koń rycerski).
Jedzenie takiego zwierzęcia kojarzyło się z czymś skrajnym, wręcz niestosownym.
Właśnie dlatego idiom chwyta: obrazuje głód tak mocny, że człowiek łamie nawet kulturowe tabu.
Świnia ani krowa takich barier nie miały.
4. Kopyta – dodatek, który wzmacnia absurd
Mówi się nie tylko „zjeść konia”, ale „z kopytami” (zob. powiedzonko „na jedno kopyto„), czyli bez jakiegokolwiek wybierania części jadalnych.
To już pełna, zatem komiczna przesada.
To językowy odpowiednik współczesnego:
„Zjadłbym nawet karton po pizzy.”
Przykłady użycia
- „Po całym dniu w górach mogę zjeść konia z kopytami.”
- „Jestem tak głodny, że zjadłbym konia z kopytami i jeszcze poprosił o deser.”
- „Nie karmili nas od rana, więc czuję, że konia z kopytami wciągnąłbym bez namysłu.”
Toteż koń trafił do przesadni dlatego, że był:
- duży,
- rzadko jadany,
- symboliczny kulturowo,
- a jego zjedzenie w całości brzmiało absurdalnie, a więc idealnie do hiperboli.
