Panda wielka ma w kulturze chińskiej (i częściowo w kulturach sąsiednich) kilka ról symbolicznych, ale nie ma wiarygodnych źródeł, które mówią o tradycyjnych obrzędach religijnych, w których panda jest centralną postacią (tak jak np. bóstwo czy duch-opiekun). W większości przypadków pojawia się jako element sztuki, symbol lub motyw folkloru.
Nie tylko zresztą obecna w kulturze chińskiej, bo jest też używana jako logo WWF.
Oto najważniejsze aspekty:
- Panda jest uważana za symbol pokoju, harmonii. Jej spokojne usposobienie, smaczki, spokojny sposób życia — wszystko to wpisuje się w chińskie idee równowagi.
- Koncepcja yin i yang często jest przywoływana: czarno-białe futro pandy interpretuje się jako wizualna metafora dwóch przeciwstawnych, lecz równoważących się sił.
- Panda stała się też ważnym symbolem dobrego losu i przyjaźni, a w czasach nowożytnych – narzędziem dyplomacji („panda diplomacy”) — państwo chińskie używa pand jako darów lub pożyczek zoo w innych krajach, w celu budowania pozytywnych relacji między narodami.
Sztuka i „obrazy słynnych mistrzów” z pandą
Jeśli chodzi o dzieła sztuki, obrazów słynnych mistrzów (np. dawnych malarzy chińskich epok dynastii) mocno z potwierdzonych źródeł — bardzo niewiele lub praktycznie nic. Nie ma pewnych przykładów przodków, którzy przedstawialiby pandę w klasycznych obrazach sprzed XX wieku, przynajmniej nie takich, które stały się znane i cytowane.
Poniżej kilka przykładów bardziej współczesnych dzieł:
- Artysta Rob Pruitt — tworzył serię obrazów z pandami, często w stylu pop-art lub z efektem wizualnym przyciągającym uwagę. To raczej sztuka nowoczesna, dla odbiorcy masowego, niż klasyczne malarstwo.
- Rzeźba „Hehe Xiexie” Zhang Huana — część prac wystawowych związanych z Expo 2010 w Szanghaju. To prace współczesne, instalacje publiczne, nie tradycyjne obrazy.
- Współczesne malarstwo i ilustracje — np. obrazy pandy przedstawione w bambusie, spokojne sceny, prace artystów współczesnych chińskich lub mieszkających w Chinach, którzy używają pandy jako motywu symbolicznego.
Podsumowanie i uwagi krytyczne
- Mimo że panda ma silną pozycję jako symbol w kulturze chińskiej — harmonii, przyjaźni, łagodności — to obrzędy religijne z udziałem pandy jako zwierzęcia rytualnego nie wydają się być czymś tradycyjnie zakorzenionym.
- Sztuka tradycyjna (sprzed XX wieku) raczej rzadko przedstawiała pandy — możliwe, że ich obecność była ograniczona geograficznie i kulturowo. Pandę bardziej zaczęto eksponować w sztuce i symbolice nowoczesnej, jako ikonę narodową i element identyfikacji kulturowej.
- Współcześnie panda pojawia się w malarstwie, rzeźbie, sztuce ulicznej, produktach artystycznych, jako dekoracja, maskotka, motyw pamiątek itp., ale to raczej symbol vs. część obrzędów.
- Panda to też symbol ochrony środowiska – stąd też powstające rezerwaty dla pand.
