Końska dawka

„Końska dawka” – kolejne powiedzenie, które przyciąga Wyznawcę Istot, bo znów zwierzę zostaje wplecione w ludzkie omawianie świata.

„Końska dawka” – znaczenie

Skąd to się wzięło? Dawniej w medycynie, zarówno ludowej, jak i tej bardziej „uczonej”, zwierzęta gospodarskie bywały pacjentami równie często co ludzie. Koń, jako zwierzę duże, silne i o sporej masie ciała, potrzebował lekarstw w ilościach znacznie większych niż człowiek. Stąd właśnie powstało porównanie: „końska dawka” – czyli coś bardzo dużego, przesadnego, niekiedy wręcz niebezpiecznego, gdyby podało się to człowiekowi.

W mowie potocznej zwrot ten przyjął się szeroko. Dziś mówimy z reguły o końskiej dawce leków, ale i o „końskiej dawce humoru”, „końskiej dawce cierpliwości” czy nawet „końskiej dawce optymizmu”. Chodzi zawsze o ilość tak wielką, że trudno ją sobie wyobrazić w normalnej skali ludzkiego życia.

Czy koń naprawdę dostaje takie potężne dawki lekarstw? Tak – i to całkiem dosłownie. Weterynarze, obliczając dawkę leku, muszą brać pod uwagę wagę zwierzęcia. Koń waży kilkaset kilogramów, więc proporcje są zupełnie inne niż u człowieka. To, co dla niego jest dawką zwyczajną, dla człowieka mogłoby być trucizną. I tak narodziła się metafora, która przeniknęła z weterynarii i stajni do języka codziennego.

Warto zauważyć, że w tym przysłowiu – jak i w wielu innych – jest koń symbolem czegoś wielkiego, mocnego, czasem aż ponad miarę. To echo dawnych wieków, gdy koń był miarą siły i wytrzymałości.