Morświn (Phocoena) to niewielki zębowiec występujący w wodach północnej półkuli, w tym w Morzu Bałtyckim. Jest jednym z najmniejszych waleni na świecie i jedynym przedstawicielem tej grupy stale zamieszkującym polskie wody. Mimo skromnych rozmiarów odgrywa ważną rolę w ekosystemach przybrzeżnych.
Co wyróżnia morświna?
Morświn ma krępe, opływowe ciało, niewielką trójkątną płetwę grzbietową i zaokrąglony pysk pozbawiony wyraźnego „dzioba”, który występuje u wielu delfinów. Ubarwienie jest ciemnoszare na grzbiecie i jaśniejsze na brzuchu.
- Długość: 1,4–1,9 m
- Masa: 50–70 kg
- Uzębienie: drobne, łopatkowate zęby
- Tryb życia: samotniczy lub w małych grupach
Zachowanie i sposób żerowania
Morświny polują głównie na ryby, takie jak śledzie, szproty i dorsze, a także na niewielkie głowonogi. W przeciwieństwie do dużych zębowców, choćby kaszalota, który schodzi na głębokości ponad 1000 metrów, morświn żeruje w wodach płytkich i przybrzeżnych. Jego echolokacja jest delikatniejsza i dostosowana do polowania na małe, szybkie ofiary.
Rozmnażanie i rozwój młodych
Ciąża trwa około 10–11 miesięcy. Samica rodzi jedno młode, które pozostaje przy niej przez kilka miesięcy. Morświny dojrzewają szybko, ale żyją krócej niż większość waleni – zwykle 12–15 lat.
Występowanie
Gatunek zamieszkuje chłodne i umiarkowane wody północnego Atlantyku, Morze Północne oraz Morze Bałtyckie. Bałtycka populacja jest szczególnie nieliczna i uznawana za krytycznie zagrożoną. Morświny wybierają wody przybrzeżne, zatoki i obszary o dużej dostępności ryb.
Komunikacja i echolokacja
Morświny wykorzystują krótkie, wysokoczęstotliwościowe kliknięcia, które służą zarówno do echolokacji, jak i komunikacji. Ich sygnały są znacznie wyższe niż u dużych fiszbinowców, np. płetwala błękitnego, którego dźwięki mogą być słyszane na setki kilometrów. Morświn działa w skali lokalnej – jego komunikacja jest subtelna i dostosowana do życia w płytkich wodach.
Zagrożenia gatunku
Największe zagrożenia dla morświnów to:
- przypadkowe zaplątania w sieci rybackie,
- hałas podwodny utrudniający echolokację,
- zanieczyszczenia chemiczne,
- spadek liczebności ryb,
- intensywny ruch statków.
Bałtycka populacja jest monitorowana i objęta programami ochronnymi, ponieważ jej liczebność szacuje się jedynie na kilkaset osobników.
Morświn jest wskaźnikiem zdrowia ekosystemów przybrzeżnych. Jego obecność świadczy o dobrej jakości wód i stabilnych populacjach ryb. Zniknięcie morświnów z Bałtyku byłoby sygnałem poważnych problemów ekologicznych.
Zobacz, jak wygląda delfin butlonosy – kuzyn bohatera tego artykułu.
