Do redakcji spływają różne listy, a w kilku z nich powracało to samo pytanie: czy foka jest biała. Już sama jego konstrukcja zdradza drobne nieporozumienie. To trochę tak, jakby pytać: czy ptak jest czarny. Bywa — owszem — ale przecież nie stanowi to żadnej reguły. Znacznie sensowniej brzmiałoby pytanie: czy istnieje biała foka. I tu odpowiedź staje się ciekawsza.
Biała foka? Tak — ale nie na zawsze
Najbardziej klasycznym przykładem „białej foki” są szczenięta lodofoki grenlandzkiej (Pagophilus groenlandicus). Przez pierwsze tygodnie życia pokryte są gęstym, białym futrem, które działa jak izolacja termiczna na lodzie i śniegu. W języku angielskim określa się je nawet mianem whitecoats — „białopłaszczowych” (bardzo swobodne tłumaczenie, wybaczcie).
To jednak etap przejściowy. Wraz z wiekiem młode linieją, a ich futro ciemnieje, przyjmując typowe dla dorosłych osobników odcienie szarości i czerni z charakterystycznym rysunkiem. Dorosła lodofoka nie jest więc biała, nawet jeśli jej młodość była niemal śnieżna.
A co z innymi fokami?
Większość gatunków fokowatych ma ubarwienie:
- szare,
- brunatne,
- srebrzyste,
- cętkowane lub marmurkowe.
Takie kolory pełnią funkcję maskującą w wodzie i na wybrzeżu. Czysta biel u dorosłych fok nie jest typowa — z wyjątkiem sytuacji bardzo szczególnych.
Foki albinotyczne i leucystyczne — czy istnieją?
Tak, ale są skrajnie rzadkie.
- Albinizm oznacza całkowity brak melaniny: zwierzę jest białe, ma różowe lub czerwone oczy i jasną skórę.
- Leucyzm to częściowa utrata pigmentu — futro bywa bardzo jasne lub białe, ale oczy pozostają ciemne.
U fok takie osobniki odnotowano, lecz są to przypadki jednostkowe. W naturze jasne ubarwienie bywa wręcz niekorzystne:
- utrudnia kamuflaż w wodzie,
- może zwiększać podatność na choroby skóry i wzroku,
- czyni zwierzę bardziej widocznym dla drapieżników.
Dlatego białe dorosłe foki z powodu mutacji genetycznych są raczej biologiczną ciekawostką niż normą.
Zatem:
- Czy foka jest biała? — czasem, ale nie z zasady.
- Czy istnieją białe foki? — tak, głównie jako szczenięta lodofoki grenlandzkiej.
- Czy zdarzają się białe foki dorosłe? — bardzo rzadko, w wyniku albinizmu lub leucyzmu.
W przyrodzie biel u fok to raczej epizod albo wyjątek, nie zaś co regularnego. I jak zwykle — precyzja pytania prowadzi do znacznie ciekawszej odpowiedzi niż proste „tak” lub „nie”.
Poczytaj więcej o tzw. foce śnieżnej…
