Rozmowa z Łukaszem „Bielikiem” o tym, czemu wróble tarzają się w piasku
Widział to chyba każdy. Kałuża piachu, skraj chodnika, piaskownica albo sucha rabata. Nagle wpada wróbel, kładzie się na boku, macha skrzydłami, podryguje, jakby dostał ataku szału. Przechodnie się uśmiechają. Dzieci pytają, czy ptaszek się nie dusi. A on po chwili wstaje, otrzepuje się i odlatuje — jak gdyby nigdy nic.
O to właśnie pytam Łukasza „Bielika” — ornitologa amatora, który od lat obserwuje ptaki w mieście i poza nim.
„Wróbel robi kąpiel, nie scenę”
— To nie jest żaden atak paniki ani zabawa — mówi Łukasz bez wahania. — To kąpiel piaskowa. Jedna z podstawowych czynności higienicznych ptaków.
Ptaki nie mają mydła ani szczotki. Mają za to pióra — skomplikowaną strukturę, która musi być czysta, sucha i sprawna. Piasek, kurz albo sucha ziemia działają jak naturalny środek czyszczący.
— W trakcie tarzania się drobinki wchodzą między pióra i wyczesują pasożyty: piórojady, roztocza, larwy. Dodatkowo absorbują nadmiar tłuszczu — tłumaczy.
Nie tylko wróble
Różnica polega na dystansie
Dlaczego więc kojarzymy to niemal wyłącznie z wróblami?
— Bo wróble żyją metr od nas — śmieje się „Bielik”. — Kos też się kąpie w piasku. Skowronek, pliszka, nawet drapieżniki. Tylko że one robią to na miedzach, ścieżkach polnych, drogach gruntowych. My tego nie widzimy.
Wróbel robi to:
- pod ławką,
- na chodniku,
- na placu zabaw,
- pod balkonem.
Czyli dokładnie tam, gdzie akurat jesteśmy.
— To nie jest „wróbla cecha”. To jest „wróbel blisko człowieka”.
Piasek, woda, słońce
Rytuał higieniczny ptaka
Ptaki korzystają z kilku „technik” czyszczenia:
- kąpiele wodne — w kałużach, fontannach, misach,
- kąpiele piaskowe — w suchych miejscach,
- łapanie promieni słonecznych — rozkładanie skrzydeł na słońcu, by wysuszyć pióra i pozbyć się pasożytów. W takiej pozie często widujemy choćby kormorany.
— Często zobaczysz wróbla, który najpierw kąpie się w wodzie, a potem idzie w piach. To pełen serwis — mówi Łukasz.
Czy ptakowi nie szkodzi brud?
Wręcz przeciwnie.
— Dla ptaka czysto nie znaczy sterylnie — podkreśla rozmówca. — Nowoczesne miasta są paradoksalnie zbyt czyste. Beton, kostka, brak piachu, brak suchej ziemi.
Efekt?
Ptaki mają:
- więcej pasożytów,
- gorszą kondycję piór,
- trudniejszy start do lotu.
Dowiedz się, czemu wróble znikają.
Piaskownica jako spa
Miasto widziane z ptasiej perspektywy
— Dlatego ptaki tak chętnie korzystają z piaskownic — mówi „Bielik”. — Dla nas to plac zabaw. Dla nich zaś — jak gdyby naturalne spa.
Gdy widzimy wróble tarzające się w piasku:
- nie płoszmy ich,
- nie polewajmy wodą „bo się kurzy”,
- nie przeganiajmy.
— W ten sposób zadbają o swoje zdrowie.
Mała obserwacja, duża lekcja
Na koniec pytam, co ta scena mówi o naszej relacji z przyrodą.
— Otóż widzimy tylko to, co dzieje się blisko — odpowiada bez namysłu. — Wróble nie są „dziwne”. One są po prostu ostatnimi dzikimi ptakami, które jeszcze tolerujemy na wyciągnięcie ręki.
