Żmija a zaskroniec

Żmija zygzakowata i zaskroniec zwyczajny to dwa najczęściej spotykane węże w Polsce, które często mylone są ze sobą, choć różnią się budową, zachowaniem i stopniem zagrożenia dla człowieka.

Żmija zygzakowata (Vipera berus) osiąga zwykle 50–90 cm długości, ma wyraźnie trójkątną głowę, pionową źrenicę i charakterystyczny ciemny zygzak na grzbiecie. Jest jedynym jadowitym wężem w naszym kraju – jej ukąszenie bywa bolesne i wymaga leczenia, choć rzadko prowadzi do zgonu. Wybiera suche, nasłonecznione tereny: wrzosowiska, skraje lasów, torfowiska i kamieniste zbocza. Porusza się wolniej, syczy głośno i atakuje głównie w obronie, gdy zostanie zaskoczona.

Zaskroniec zwyczajny (Natrix natrix) jest wyraźnie dłuższy (70–150 cm, a nawet więcej), ma smukłą, owalną głowę, okrągłą źrenicę i dwie charakterystyczne żółte lub pomarańczowe „plamy zaskroniowe” za skroniami. Jest całkowicie niejadowity i nieszkodliwy dla ludzi – w razie zagrożenia ucieka do wody, udaje martwego (tanatoza) lub wydziela cuchnącą substancję. Żyje głównie w wilgotnych środowiskach: nad stawami, rzekami, bagnami i mokradłami.

Żmija zygzakowata

Gatunek Vipera berus

Rozmiar 50–90 cm (samice do ~1,2 m max)

Masa 50–180 g (zwykle ~80–150 g)

Głowa wyraźnie trójkątna, szeroka, mocno oddzielona od szyi (gruczoły jadowe)

Upierzenie / wzór ciemny zygzak (V/X-kształtny) na grzbiecie, tło szare/brązowe/czerwonawe; samce jaśniejsze, samice brązowe

Źrenica pionowa, szczelinowata (jak u kota)

Zachowanie wolniejsza, masywna, często atakuje w obronie gdy zaskoczona, syczy głośno

Jad / zagrożenie jadowita (jedyna w Polsce), ukąszenie bolesne, rzadko śmiertelne, ale wymaga leczenia

Występowanie cała Polska (lasy, łąki, torfowiska, wrzosowiska), preferuje suche i słoneczne miejsca

Zaskroniec zwyczajny

Gatunek Natrix natrix

Rozmiar 70–150 cm (rekordy do ~200 cm)

Masa 100–500 g (duże osobniki ~300–400 g)

Głowa smukła, słabo oddzielona od szyi, owalna (brak gruczołów jadowych)

Upierzenie / wzór oliwkowo-szary/brązowy, charakterystyczne żółte/pomarańczowe „plamy zaskroniowe” za skroniami otoczone czarną obwódką

Źrenica okrągła (jak u większości niejadowitych węży)

Zachowanie bardzo szybki, płochliwy, ucieka do wody, udaje martwego (tanatoza), syczy i wydziela cuchnącą wydzielinę

Jad / zagrożenie całkowicie niejadowity, całkowicie nieszkodliwy dla człowieka

Występowanie cała Polska (najczęściej blisko wody: bagna, stawy, rzeki, mokradła), lubi wilgotne tereny

Zobacz też zestawienie: wąż a padalec!