Większość ludzi myli jerzyki z jaskółkami – i nie ma w tym nic dziwnego. Oba ptaki mają smukłą sylwetkę, długie, sierpowate skrzydła, rozwidlony ogon i spędzają większość czasu w powietrzu, polując na owady. Jednak jerzyki i jaskółki należą do zupełnie różnych rodzin i rzędów ptaków:
- Jerzyk zwyczajny (Apus apus) należy do rzędu krótkonogich (Apodiformes), jest więc bliżej spokrewniony z… kolibrami niż z jaskółkami.
- Jaskółka dymówka (Hirundo rustica) to przedstawicielka rzędu wróblowych (Passeriformes) – czyli ptaków śpiewających, takich jak wróble, sikory czy szpaki (ale również nieoczywiste krukowate).
To uderzające podobieństwo w sylwetce, sposobie lotu i trybie życia nie wynika z bliskiego pokrewieństwa genetycznego, tylko z ewolucji konwergentnej – niezależnego wykształcenia bardzo podobnych przystosowań u dwóch odlegle spokrewnionych linii ptaków, które wybrały ten sam sposób zarabiania na życie: polowanie na owady w locie.
Jerzyk zwyczajny
Gatunek
Apus apus
Rozmiar
16–18 cm
Masa
31–56 g (zwykle ~35–45 g)
Dziób
krótki, szeroki u nasady, czarny – typowo owadożerny (chwyta w locie)
Upierzenie
jednolicie ciemnobrązowe/czarne (z bliska biała plamka na podgardlu), brak kontrastów na brzuchu
Płeć
brak wyraźnego dymorfizmu płciowego
Zachowanie
prawie całe życie w powietrzu, bardzo szybki lot, prawie nie siada, głośne „świdrowe” krzyki
Pożywienie
wyłącznie latające owady (nawet 20 tys. dziennie)
Występowanie
cała Polska (gł. miasta, osiedla), wędrowny – Afryka zimą
Jaskółka dymówka
Gatunek
Hirundo rustica
Rozmiar
17–23 cm (w tym długi rozwidlony ogon)
Masa
16–24 g (zwykle ~18–21 g)
Dziób
krótki, czarny, szeroki u nasady – owadożerny (chwyta w locie)
Upierzenie samca
granatowo połyskujący wierzch, ceglastoczerwone czoło i gardło, ciemny pasek na piersi, kremowobiały spód
Upierzenie samicy
podobne, bledsze, krótszy ogon
Zachowanie
zwinny lot nisko nad ziemią, gniazda z błota pod okapami, głośne „wit-wit”, stadne poza lęgami
Pożywienie
latające owady, czasem z powierzchni ziemi / liści
Występowanie
cała Polska (gł. wieś, małe miasteczka), wędrowna – Afryka zimą
Zobacz, jak wygląda ptak jerzyk!
